خانه / خبر / رشته‌کوه پامیر

رشته‌کوه پامیر

” پامیر” از واژه پای‌میر به معنای پای میترا ( خدای خورشید) گرفته شده است. این رشته کوه در میان بلندترین مناطق کره زمین قرار دارد. به همین سبب از گذشته‌های دوری لقب ” بام جهان” را به آن داده بودند.

رشته‌کوه پامیر که در جنوب شرقی آسیای مرکزی قرار دارد به هیمالیا متصل و مشرف به زنجیره کوهستان‌های تیان‌شان، قراقروم، کونلون و هندوکش است.
این رشته‌کوه که بلندترین قله‌ی آسیای مرکزی‌است، کشورهای تاجیکستان، قرقیزستان، افغانستان، پاکستان و چین را به هم وصل کرده است. بخش اعظم این رشته کوه در کشور تاجیکستان و قرقیزستان واقع شده است و مابقی آن به افغانستان و پاکستان تعلق دارد. در شرق به دشت‌ها و ریگزارهای ترکستان چین منتهی می‌شود، در شمال به فرغانه، از طرف غرب در طول سیلاب‌هایی که آمودریا از آن تشکیل شده به پستی می‌گراید و در جنوب آن رشته کوه قراقروم قرار دارد.

پامیر دارای منابع و ثروت‌های طبیعی زیادی است. ثروت‌های زیرزمینی این منطقه، مولیبدن، تنگستن، فلزات کمیاب، میکا و سنگ‌های کریستالی است. معروف‌ترین سنگ لاجورد پامیر که از زیبایی آن در ادبیات و ترانه‌های محلی افغانستان یاد شده نیز از همین منطقه به دست می‌آید.

مساحت این رشته‌کوه‌ها در حدود ۷۰۰۰۰ کیلومتر مربع تخمین زده شده است، ارتفاع این سرزمین از سطح دریا عمومأ حدود ۴۰۰۰ متر است اما ارتفاع بلندترین نقطه آن ۷۶۴۹ متر ( ۲۵۰۹۵ پا) است. به سبب ارتفاع بلند این رشته کوه، آب و هوای آن بسیار سرد است؛ به گونه‌ای که زمستان در این منطقه هفت ماه به طول می‌انجامد و درجه حرارت گاهی به ۴۸- درجه می‌رسد. باوجود آب و هوای خشک، دریاچه‌های متعددی در این منطقه وجود دارد که از آن جمله می‌توان به دریاچه قره‌کول با ۳۰۰ هزار متر مربع و ساری‌گول با ۴۲۶۷ متر مربع مساحت، اشاره کرد.

پامیر؛ منبع قدرتمندترین مرحله‌ی یخچالی شدن است که بیش از هزار یخچال طبیعی، به مساحت ۸۰۰۰  کیلومترمربع، در این منطقه دیده می‌شود که تعدادی از آنها در واقع رودهای یخ هستند.
بنابر وضعیت طبیعی رشته کوه پامیر، تنها فعالیت اقتصادی در این منطقه دامداری به روش کوچ‌نشینی است و چراگاه‌های این منطقه برای گاوهای تبتی مناسب است، زیرا با سرما و فشار کم هوا سازگاری دارند.

پامیر را می‌توان به دو بخش پامیر غربی و شرقی تقسیم کرد، پامیر شرقی که ولایتی صعب‌العبور است و پامیر غربی که دارای قله های پوشیده از برف، دره های ژرف و رودهای تندآبی است.
پامیر شرقی و پامیر غربی از هم تفاوت‌های فاحشی دارند، این دو قسمت با خطوط شکسته دره ها از هم جدا می شوند و ردیفی از دامنه های تند و آرام بستر رودها را تشکیل می دهند و بر اثر جریان آب بستر عمیق دره ها، که از مشرق به مغرب امتداد دارد، لبه فلاتهای گسترده را قطع می کنند. پامیر شرقی از همین دره ها آغاز می شود. کمی پایینتر، در پامیر غربی‌، دره‌ها باریک‌تر و عمیق‌تر می‌شوند و تنها در هیمالیا و رشته کوههای آند در پرو، چنین دره‌های عمیقی وجود دارد. ارتفاع بین دره‌های تنگ و قله کوهها در پاره‌ای نقاط به بیش از ۴۰۰۰ متر می رسد که این تنوع شرایط طبیعی و جغرافیایی در پامیر باعث شده تا خاک و گیاه‌های متنوعی در خود به وجود آورد، در پامیر غربی خاک‌های ” دارچینی – کوهستانی” در کوه‌های بلند پراکنده شده است. تقریبأ همه جای این منطقه بوته‌زار است و درخت‌هایی نظیر، مانند: بید، سپیدار، توت، سیب وحشی و حتا زردآلوی وحشی رشد کند، این نوع درختان در دره رودهای پنج، شاه دره، و وخان گسترده شده‌اند. در پامیر شرقی درختی نمی‌روید و بیشتر آن را گیاهان خاص دشت‌های کوهستانی مرتفع از خانواده گون‌ها و گیاهان خشک‌زی تشکیل می‌دهد.

در دشت‌های پامیر چراگاه‌های مهمی قرار دارد از این‌رو جانواران زیادی در آن‌جا زندگی می‌کنند. در برخی مناطق پامیر، عده‌ای زندگی می‌کنند که به زبان‌های باستانی ایرانی شرقی، مانند: شغنانی، اشکاشمی، وخی یا وخانی، یَزغلامی، سنگلیچی و منونجانی، بَرتنگی و بَجوُی نیز سخن می‌گویند.

منبع: فرهنگ پرس

#انتهای_پیام

درباره admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی و توسعه توسط WatanTech