خانه / انتخابات 98 و صلح / دیپلماسی فاقد اخلاق؛ از انتخابات الکترونیک تا زبان‌دزدی

دیپلماسی فاقد اخلاق؛ از انتخابات الکترونیک تا زبان‌دزدی

با آن‌که نگاه تحقیرآمیز ایرانیان به افغان‌ها سابقه‌ای حداقل ۴۰ ساله دارد؛ اما آقای روحانی به عنوان رییس جمهوری که الفبای ابتدایی دیپلماسی و اخلاق دیپلماتیک را می‌داند نباید در یک سخنرانی رسمی، این‌گونه به کشور همسایه‌اش نیشخند می‌زد. این امر، فرای هرگونه پیامد ناگوار و منفی برای روابط دو کشور، شأن و منزلت و جایگاه دیپلماسی اخلاق‌مدار و مبتنی بر احترام متقابل را مخدوش می‌کند و به آن لطمه می‌زند.

روابط افغانستان با همسایگانش مبتنی بر حد اکثر خویشتن‌داری، تنش‌زدایی و احترام متقابل است. حتی در برابر پاکستان که همواره با افغانستان، مشکلات ارضی و مرزی داشته و متهم به حمایت آشکار و گسترده از تروریزم و دامن‌زدن به جنگ در افغانستان است. این معقول‌ترین رویکرد کشوری ضعیف و درگیر جنگ، فقر و بحران مهاجرت و متکی به کمک‌های خارجی است.

با این‌ وجود اما گاهی لگام شتر رهوار سیاست از دست سیاستمداران‌ خردورز نیز رها می‌شود و رم می‌کند. مثل همین ماجراهای اخیر که در ایران و افغانستان، رقم خورد و دو کشور، وارد یک لفاظی غیر مستقیم، کنایه‌آمیز و البته تا حدود زیادی به‌دور از شأن و کرامت مقام ریاست جمهوری شدند.

حسن روحانی؛ رییس جمهور ایران چندی پیش در سخنانی بحث‌برانگیز با انتقاد از شیوه برگزاری انتخابات در ایران تاکید کرد که انتخابات در ایران باید الکترونیکی برگزار شود و گفت: «حتی افغانستان هم انتخابات الکترونیکی برگزار می‌کند.»

او این اظهارات را با خنده بیان کرد و صدای خنده حاضران هم در پی آن شنیده ‌شد.

شاه‌حسین مرتضوی؛‌ مشاور فرهنگی رئیس ‌جمهوری افغانستان در واکنش به این ویدئو نوشت: «به ما طعنه نزنید، از ما یاد بگیرید.»

چند روز بعد، اشرف‌غنی هم در سخنانی جنجالی در جمع دانشجویان به اهمیت زبان‌های مروج در افغانستان پرداخت و افغانستان را مهد زبان فارسی دری خواند و به نوعی ایرانیان را به «دزدی» این زبان متهم کرد.

او گفت: «افغانستان مهد زبان دری است. ایران پهلوی‌زبان بود که ما کل ادبیات زبان دری را انکشاف دادیم. حالا می‌آیند و می‌گویند ایران شرقی. ای برادر دزدی هم حد دارد.»

کاملا واضح بود که روحانی به افغانستان طعنه زده، انتخابات آن را به سخره گرفته و در مقام یک رییس جمهور، کشور همسایه‌اش را تحقیر کرده‌است.

با آن‌که نگاه تحقیرآمیز ایرانیان به افغان‌ها سابقه‌ای حداقل ۴۰ ساله دارد؛ اما آقای روحانی به عنوان رییس جمهوری که الفبای ابتدایی دیپلماسی و اخلاق دیپلماتیک را می‌داند نباید در یک سخنرانی رسمی، این‌گونه به کشور همسایه‌اش نیشخند می‌زد. این امر، فرای هرگونه پیامد ناگوار و منفی برای روابط دو کشور، شأن و منزلت و جایگاه دیپلماسی اخلاق‌مدار و مبتنی بر احترام متقابل را مخدوش می‌کند و به آن لطمه می‌زند.

اگرچه شاه‌حسین مرتضوی؛ مشاور فرهنگی اشرف‌غنی سعی کرد به طعنه‌ تحقیرآمیز حسن روحانی واکنش نشان دهد؛ اما بخش اصلی واکنش او، خود دستمایه طعن و تعریض‌های بی‌شمار از سوی شهروندان افغانستان شد؛ زیرا از دید آن‌ها انتخابات افغانستان که پنج ماه از زمان برگزاری آن می‌گذرد و کمیسیون‌های انتخاباتی هنوز نتوانسته‌اند نتیجه کمتر از دو میلیون رأی را مشخص کنند، چیزی نیست که دیگران از ما یاد بگیرند.

با این حال، ظاهرا برای اشرف‌غنی، پاسخ مشاورش کافی نبود و او چند روز بعد، خودش به‌طور غیر مستقیم، پاسخ طعنه مسموم همتای ایرانی‌اش را با اتهامی سنگین‌ داد و ایران را به «دزدیدن» زبان فارسی دری متهم کرد.

ادعای آقای غنی از نظر زبان‌شناسان و اهل فن، دقیق نبود و حتی اگر اصولا دزدیدن زبان که پدیده‌ای فرهنگی و فرامرزی است، درست باشد، این اتهام بر ایران، صادق نیست؛ زیرا ایرانی‌ها خود بخشی از حوزه تمدنی زبان فارسی هستند؛ البته برخلاف باور خودشان، نه همه آن!

ادعای آقای غنی به اندازه کافی، جنجالی و سنگین و واکنش‌برانگیز بود که کمتر تحلیل‌گری آن را به حساب پاسخ او به تعریض همتای ایرانی‌اش بگذارد.

با این حال، فارغ از هرگونه تبعات این‌گونه موضع‌گیری‌ها برای فرهنگ و زبان و تمدن فارسی‌زبانان، واقعیت این است که یکی از پیامدهای ویرانگر این‌ مواضع، تضعیف دیپلماسی مبتنی بر اخلاق است؛ چیزی که رییس جمهوری ایران، شروع کرد، شاه‌حسین مرتضوی، ادامه داد و رییس جمهوری افغانستان، تکمیل کرد.

دیپلماسی خردمندانه و اخلاق‌مدار، انتخابات کشور همسایه را مسخره نمی‌کند و به آن بر بنیاد یک نگاه بیمارگونه تاریخی به دیده تحقیر و تخفیف نمی‌نگرد. از سوی دیگر، عقلانیت سیاسی حکم می‌کند که پاسخ به تعریض و توهین باید متناسب باشد؛ نه آن‌که با طرح یک ادعای بزرگ و بی‌بنیاد، کل تاریخ زبان فارسی‌ دری را زیر سؤال ببریم و به‌جای پاسخ به توهین همسایه، یک حوزه تمدنی گسترده را هدف بگیریم.

منبع: سایت خبری افق

#انتهای_پیام

درباره admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *